- Tiếng nói của Ðảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam.

- Cơ quan Trung ương của Ðảng Cộng Sản Việt Nam. Mỗi ngày phát hành 180 nghìn số, báo Nhân Dân cuối tuần 110  nghìn số mỗi kỳ, báo Nhân Dân hàng tháng 130 nghìn số mỗi kỳ. Báo được in tại 7 địa điểm khác nhau: Hà Nội, Nghệ An, Ðà Nẵng, Cần Thơ, Bình Ðịnh, Ðắc Lắc, TP Hồ Chí Minh.

Tờ báo tầm vóc cỡ đó mà ông Nguyễn Ngọc Lan, khi trả lời phỏng vấn của đài Radio France International , dám biểu là thiên hạ không ai thèm đọc báo Nhân Dân. Họ chỉ dùng nó vào những việc gia dụng khác:" I was reminded of the time when there was a severe shortage of paper across the country. People literally lined up daily to buy the inexpensive Nhan Dan for household uses."(Robert Templer, Shadows And Wind, Penguin Books, New York, 1988, 165). Dùng vô chuyện gì khác thì (dù bị ra tấn) ổng cũng nhất định không chịu nói.

Dân phương Tây không mấy khi nói năng úp mở hay "bóng và gió" theo kiểu đó. Tác giả cuốn sách vừa dẫn, ông Robert Templer - sau ba năm làm đặc phái viên cho Agence France-Press tại Việt Nam, từ 1994 đến 1997 - đã thản nhiên tuyên bố :" Dân Việt mua báo Nhân Dân để dùng trong cầu tiêu, chớ còn tin tức thì họ nghe từ chương trình phát thanh tiếng Việt của đài BBC, RFI và VOA. (Vietnamese may have found Nhan Dan useful in the bathroom, but for information they turned to their radios and the Vietnamese language services of BBC, RFI and VOA).

Tôi hoàn toàn và tuyệt đối không quan tâm gì đến cái gọi là báo Nhân Dân; tuy vậy, không hiểu sao thấy ái ngại quá cỡ cho những người sử dụng và những kẻ làm ra tờ báo bất hạnh này. Về phía người tiêu thụ, tôi tin rằng những cuộc nổi dậy ở Việt Nam trong vòng mấy năm vừa qua (rất có thể) đã ờ diễn ra ở một tầm mức ít nghiêm trọng hơn - nếu số lượng giấy khổng lồ dùng in báo Nhân Dân được chế biến thành loại giấy mịn màng hơn để dùng cho việc đi cầu. Dân chúng, chắc chắn, sẽ đỡ bất mãn hơn nếu (một phần) cơ thể của họ không bị tra tấn hàng ngày bởi những tờ giấy bẩn thỉu và thô nhám như giấy báo Nhân Dân. Về phía người sản xuất, tôi cũng tin là họ sẽ cảm thấy được an ủi phần nào nếu như biết "công trình tim óc" của mình được sử dụng vào một việc khác, ngoài nhà vệ sinh.

Quan niệm trên, tất nhiên, không chắc đã được sự đồng tình của mọi người. Trong một đất nước mà dối trá đã trở thành quốc sách thì làm báo có cần gì đến tim với óc ? Cựu phó biên tập báo Nhân Dân, nhà báo Bùi Tín đã tâm sự như sau:"Có người nói đùa một cách chua cay rằng trên báo Nhân Dân chỉ có tin dự báo thời tiết là có thể tin cậy phần nào (vì vẫn có trường hợp dự báo sai), có thể tin tưởng được hoàn toàn là tin buồn, tin cáo phó." (Bùi Tín, Hoa Xuyên Tuyết, 2d ed. Turpin Press, 1994, 42). Như thế nghề làm báo, trong trường hợp này, chỉ là "nói láo ăn tiền". Có tốn công sức hay mệt nhọc chi đâu mà cần an ủi ?

Suy nghĩ như thế e hơi giản lược. Dối trá, trơ tráo, tôi tin rằng, không phải là một thái độ sống dễ dàng hay thoải mái gì - cho bất cứ ai? Cứ đọc thử bài phóng sự sau đây, được in trên báo Nhân Dân số ra ngày 8 tháng 3 năm 2001, mới thấy sự khổ tâm của những người làm báo Ðảng:

                   "Dư Luận Phê Phán Những Việc Làm Sai Trái của Ông Nguyễn Văn Lý"

Ðồng bào Thượng đâu có ai mà miệng cứ xoen xoét như là vẹt (hay vẹm) như vậy, hả Trời ? Nghe lại thử một đoạn xem :"ở nhà có bàn thờ chúa đặt ở chỗ trang trọng nhất, gắn bóng điện nhấp nháy suốt ngày đêm. Nguồn điện đó do Nhà nước huyện đầu tư, đường dây hạ thế kéo đến từng hộ cho 100% số hộ thuộc chương trình định canh định cư, bà con không phải đóng góp đồng nào."

Ðã thế, là người dân miền núi, xuống ở đồng bằng theo "chương trình định canh định cư" mà ông Ca-nát để ý theo dõi và rành rẽ về phường ấp của mình cứ y như là công an khu vực vậy. Trong ấp có bao nhiêu hộ, bao nhiêu khẩu, nhà nào có máy thu hình, nhà nào có máy suốt lúa, nhà nào được lợp bằng tôn. .. ông ta đều biết hết trơn. Chắc chắc là trong túi của ông Ca-nát luôn luôn phải có cuốn sổ tay. Ðây là thói quen ít thấy nơi người dân sơn cước.

Qua lời ông Ca-nát tôi còn biết thêm rằng vụ cha Lý còn được mang lên cả truyền thanh và truyền hình nữa. Rõ ràng là linh mục Lý đã làm cho Ðảng và Nhà Nước rất phiền lòng. Ông bị nguyên cả hệ thống truyền thông của nước CHXHCNVN xúm lại "bề hội đồng" là phải giá.

Sự kiện một tu sĩ chiến đấu đơn độc "trong lòng cách mạng", và đang bị nhà nước trói tay cho "nhân dân" ném đá khiến nhiều người sót ruột. Nhật báo Người Việt, số ra ngày 17 tháng 3 năm 01, đã chạy một bản tin với hơi ít khách quan và khá nhiều cảm tính - nguyên văn như sau:

Ðó là chưa kể đến chuyện nghịch lý này: giữa thời đại thông tín mà hệ thống truyền thông của Cộng Sản lại mất hết tác dụng thông tin. Sau mấy hôm sống ở Việt Nam, một nhà văn đã chán nản ghi nhận như sau :" Như tránh người ăn mày, tôi cũng dần dần làm ngơ tin tức trên đài truyền hình. Trong vài ngày đầu tiên ở Việt Nam, tôi ngạc nhiên khi thấy mọi người vội tắt máy truyền hình đúng giờ có tin tức để làm những công việc khác trong giờ tin tức buổi chiều. Họ có thể ăn uống, vào nhà vệ sinh (Hoàng Mai Ðạt, Giữa Hai Miền Mưa Nắng, Văn Nghệ, 1999, 200).

Vào nhà vệ sinh thiên hạ mới cầm đến tờ báo Nhân Dân nhưng không phải để đọc mà lại để dùng vào chuyện khác. Chuyện này cũng rất cần thiết cho sinh hoạt hàng ngày nên cuối cùng báo Nhân Dân cũng được biểu dương. Sáng ngày 11 tháng 3 năm 2001, tại Cung Văn hóa Lao Ðộng hữu nghị Việt-Xô, Ðảng CSVN đã công bố quyết định trao tặng báo Nhân Dân (cơ quan trung ương của Ðảng) danh hiệu Ðơn Vị Anh Hùng Lao Ðộng!

Tuy quyết định này có hơi lố bịch nhưng không phải hoàn toàn vô lý, nếu xét cho cùng. Làm báo liên tục trong năm mươi năm đòi hỏi rất nhiều can đảm và nhẫn nại, nhất là khi tờ báo chỉ được dùng vào mỗi một việc là chùi - như báo Nhân Dân!