TỪ
CHẾ LAN VIÊN ÐẾN PHẠM HỒNG SƠN
Chưa cần cầm lên nếm,
anh đã biết là bánh vẽ
thế nhưng anh vẫn
ngồi vào bàn cùng bè bạn
cầm lên nhấm nháp
chả là nếu anh từ
chối
chúng sẽ bảo anh
phá rối
đêm vui!
Chế Lan Viên ("Di
Cảo" - 1987)
Tôi đã nghe thấy từ
"dân chủ" từ lâu nhưng chưa bao giờ được nghe và được
đọc để hiểu bản chất thực sự của nó là gì và nhiều
cái hiện được gọi là "dân chủ" có thực sự là dân chủ
không?
Phạm Hồng Sơn
("Thư Gửi Ông Nông Ðức Mạnh" -2002)
Thi sĩ Chế Lan Viên sinh
năm 1920, bác sĩ Phạm Hồng Sơn chào đời năm mươi năm sau
đó. Giữa hai ông có một khoảng cách khá xa về tuổi tác,
và hoàn cảnh sống. Tôi nhỏ tuổi hơn Chế Lan Viên và lớn
tuổi hơn Phạm Hồng Sơn. Nói một cách hơi kiểu cọ, tôi
là người thuộc thế hệ bắc cầu. Và hôm nay, vì rảnh,
tôi tình nguyện làm gạch nối cho câu chuyện (thời sự) liên
quan đến hai ông.
Trước khi bàn tiếp
về họ, tôi xin được phép nói thêm xíu xiu nữa về mình.
Ðúng ra, tôi chỉ xin vài phút để kể lại một mẩu kỷ
niệm rất ngắn, vào thưở ấu thời thôi.
Khi còn nhỏ, cũng giống
như bao nhiêu đứa bé mất dậy (khó dậy hay khó nuôi) khác,
tôi trốn học hoài à. Và nếu không đi câu cá, bắn chim hay
xem phim cọp, tôi và mấy đưá bạn thường lân la ra chợ
xem Sơn Ðông Mãi Võ - nếu may mắn vào đúng lúc họ đang
bán thuốc ở thành phố bé bỏng của chúng tôi.
Với lũ trẻ con sống
trong những phố thị của miền Nam - vào thưở thơ ấu của
tôi - xem Sơn Ðông Mãi Võ là một thú vui mà dường như đứa
nào cũng khoái. Chưa cần đến nơi, chúng tôi đã cảm thấy
hào hứng và bị kích thích bởi âm vang của tiếng trống
cùng tiếng phèng la. Vòng người bao quanh đông và rộng. Lũ
nhóc chúng tôi thì háo hức len người vào sát tận phiá trong.
Ngay giữa sân là một
tấm phản gỗ đóng lỉa chỉa những hàng đinh mười phân,
thẳng tắp và nhọn hoắc. Một người mang dầy ba ta, mặc
quần túm ống, bắp thịt trên tay nổi cuồn cuộn nằm ngay
lưng trên đó. Vài người lui cui xếp những chồng gạch thẻ
trên bộ ngực để trần, vạm vỡ của ông ta. Một nguời
khác, trông cũng lực lưỡng không kém, dơ cao búa tạ,ï đập
thật mạnh vào chồng gạch.
Tôi cố nén một tiếng
kêu thảng thốt và nhắm vội mắt lại cho đỡ sợ. Nhưng
không có gì để sợ mà chỉ có tiếng vỗ tay vang dội mà
thôi. Gạch vỡ tan như bụi, người đàn ông thản nhiên đứng
dậy. Ông cầm chai ruợu, rót đầy ly, ực một hơi cạn láng,
rồi khà một tiếng vô cùng sảng khoái. Người đứng cạnh
ngậm rượu phun phì phì và xoa mạnh tay lên lưng ông ấy.
Sau đó, đương sự xoay
một vòng cho mọi nguời xem. Chỉ có những vết đinh nhọn
đâm đỏ ửng da chứ không hề thấy máu. Khán giả lại trầm
trồ khen ngợi. Ông ta cung tay, trang trọng tỏ dấu cảm ơn,
rồi bắt đầu … quảng cáo!
-
Ðây là Thần Tửu Lực
(lùng - tùng - xà).
-
Ðuợc chế biến bằng
cao hổ cốt, mật trăn và mật gấu (lùng- tùng- xà).
-
Có pha thêm sâm nhung,
cùng với hải cẩu bổ thận hoàn, theo công thức gia truyền
(lùng - tùng- xà).
-
Ai có cha già mẹ yếu
(lùng- tùng- xà), ai có chồng con hàng ngày phải làm việc
nặng (lùng- tùng- xà), ai trèo cao té nặng bị đọng máu bầm
(lùng- tùng- xà)… uống Thần Tửu Lực đều thấy công hiệu
và gia tăng sức khoẻ (lùng- tùng- xà)…
-
Giá thường một chai
là hai chục đồng (lùng- tùng- xà), thay mặt ông chủ (lùng
tùng xà), xin đại hạ giá còn mười đồng một chai (lùng
tùng xà), hôm nay để cảm tạ thịnh tình của bà con cô bác
(lùng-tùng-xà), ai mua một chai (lùng- tùng-xà) chúng tôi tặng
không một chai nữa (lùng- tùng- xàø) …
-
Quí ông quí bà ăn trầu
nhả bã (lùng- tùng- xà), hút thuốc phà hơi (lùng tùng xà),
chỉ cần bỏ ra mười đồng là có hai chai Thần Tửu Lực
(lùng tùng xà), để dành trong nhà (lùng- tùng- xà) phòng khi
bệnh tật (lùng tùng xà)…
-
Ông Hai bên nầy mua một
chai (lùng- tùng- xà), tặng không một chai (lùng tùng xà).
-
Bà Hai bên kia mua hai
chai (lùng-tùng-xà), tặng không hai chai khác (lùng tùng xà).
-
Thần Tửu Lực còn có
công dụng tráng dương (lùng tùng xà), chồng uống vợ khen
ngon (lùng tùng xà), ông uống bà khen tốt!
-
Buồn buồn nhậu chơi
"sương sương" vài ly (lùng-tùng-xà) cũng lên tinh thần (lùng
tùng xà) và vui nhà vui cửa (lùng tùng xà)…
Những người bán thuốc
Sơn Ðông thường không ở lâu bất cứ nơi đâu. Họ di chuyển
trước khi ‘‘bà con cô bác" thấy rõ được giá trị mơ
hồ của những món hàng đã bán. Lũ bé con chúng tôi thì chả
mua bán gì ráo nên không có gì để mà phiền hà. Tất cả
những "gánh" Sơn Ðông Mãi Võ đều được chúng tôi đón
chào nhiệt liệt. Tôi ước sao mình cứ giữ được mãi cái
tâm cảm háo hức và nồng nhiệt như thế với cuộc đời
và với mọi người.
Người đời và dòng
đời, tiếc thay, thường hơi…lộn xộn. Khi những năm tháng
ấu thơ đã qua đi, thời gian còn lại (thường khi) chỉ là
những chuỗi ngày mỗi lúc một dài và một thêm ... khó sống!
Tôi vĩnh biệt tuổi thơ, từ giã gia đình và học đường
rất sớm. Tôi bỏ thành phố mù sương (cùng với đám bạn
bè thân thuộc) để đi vào chiến chinh, lửa đạn - khi chưa
đến tuổi đôi mươi. Rồi tôi bị bắt giam và (cuối cùng)
tôi đã bỏ chạy khỏi phần quê hương tù ngục của mình
- dù thực tâm tôi không muốn thế!
Trong quãng đời lưu
lạc, thỉnh thoảng, mỗi khi có dịp, tôi vẫn hỏi thăm về
những người mãi võ Sơn Ðông. Ai cũng lắc đầu cho biết
là họ không còn nữa. Thoạt nghe, tôi cũng thoáng thấy buồn;
tuy vậy, nghĩ cho cùng, đây là một chuyện đáng mừng.
Dù đói nghèo, dù thất
học, dù bị đủ thứ thế lực giam hãm mãi trong cùng quẫn,
sự hiểu biết của đồng bào tôi (rồi) cũng tăng tiến dần
dần - theo với thời gian. Những lời quảng cáo cách quá xa
sự thực về sự vạn năng, chữa được bá bệnh, của những
thần dược (cỡ như Thần Tửu Lực) không còn sức thuyết
phục được bất cứ ai. Thêm vào đó, từ hơn một thập
niên qua, nhà nước Cộng Sản Việt Nam cũng đã chủ trương
đổi mới, mở cửa nên hàng hoá thuốc men từ thế giới
bên ngoài đã có mặt ở nhiều nơi. "Cao đơn hoàn tán" của
những "gánh" Sơn Ðông không còn được dùng như thuốc để
trị "bá bệnh" nữa!
Duy có điều đáng tiếc
là người ta chỉ chịu thay đổi ít nhiều trong lãnh vực
kinh tế thôi. Về phương diện chính trị thì nhà đương cuộc
Hà Nội vẫn cứ tiếp tục đường lối và chính sách y như
cũ. Họ vẫn tiếp tục diễn trò mãi võ Sơn Ðông …
Ngày 4 tháng 3 năm 2002,
trong hội nghị lần thứ 5 của ban chấp hành trung ương Ðảng
khóa IX - ông Nông Ðức Mạnh, đương kim Tổng Bí Thư của
ÐCSVN, đã "khẳng định dân chủ là bản chất của chế độ
xã hội chủ nghĩa, là mục tiêu là động lực phát triển
kinh tế - xã hội - đất nước được xác định rõ trong
chủ trương, đường lối hơn 72 năm qua của Ðảng" (Nhân
Dân 04/03/02). Qua ngày hôm sau, cũng tại hội nghị này,
ông vẫn nhắc lại ý đó và còn trích dẫn thêm "đôi lời
vàng ngọc" của ông Hồ Chí Minh : "Dân chủ là cái quí báu
nhất của nhân dân, thực hành dân chủ là cái chìa khoá vạn
năng có thể giải quyết mọi khó khăn" (Lao Ðộng 05/03/02).
Trong dịp này, ông Mạnh còn nhắc nhủ toàn thể đảng viên
rằng Ðảng không chỉ hứa hẹn xuông mà "lời nói phải đi
đôi với việc làm".
Sau ông Hồ, và trước
ông Mạnh, nhiều người lãnh đạo đảng Cộng Sản Việt
Nam cũng đã đều lớn tiếng ca tụng và đề cao dân chủ,
theo kiểu chiêng trống phèng la (lùng- tùng- xà) ồn ào như
thế. Ai cũng "khẳng định" rằng "dân chủ là bản chất của
chế độ xã hội chủ nghĩa" và "chế độ ta dân chủ gấp
trăm lần thứ dân chủ giả hiệu của phe tư bản …" - dù
chính người nói, cũng như kẻ nghe, đều biết rằng :"nói
vậy chớ không phải vậy đâu!"
Chưa cần cầm
lên nếm, anh đã biết là bánh vẽ
thế nhưng anh vẫn
ngồi vào bàn cùng bè bạn
cầm lên nhấm nháp
chả là nếu anh từ
chối
chúng sẽ bảo anh
phá rối đêm vui…!
Cho đến lúc viết di cảo,
Chế Lan Viên mới dám thú nhận là suốt đời mình đã bị
cho ăn toàn là bánh vẽ. Thái độ can đảm này, tuy muộn,
vẫn khiến tôi quí mến ông ta ở "nhất điểm lương tâm"
đó. Tôi sẽ quí ông hơn, nếu ông thành thật hơn …tí nữa!
Ông đã không dám từ chối cái bánh vẽ của Ðảng CSVN không
phải là vì nể "chúng sẽ bảo rằng anh phá rối đêm vui"
mà (đúng ra) là vì … sợ!
Mà sợ là phải chớ.
Có ai dám trách ai về chuyện này đâu. Mấy ai không sợ khủng
bố và "bạo lực chuyên chính vô sản" của những người
cộng sản, vào thời điểm đó? Nhưng thời đó đã qua (lâu
lắm) rồi! Những người thuộc thế hệ mới ở Việt Nam
hôm nay, những kẻ sinh trưởng "trong lòng cách mạng" - như
Nguyễn Vũ Bình, Lê Chí Quang, Thư Lê…. đâu có chịu nghe
cái thứ ngôn ngữ quảng cáo về dân chủ- theo như kiểu Sơn
Ðông Mãi Võ nữa. Họ cũng thẳng thắng từø chối dự những
bữa tiệc vui, thiết đãi bằng … bánh vẽ!
Ðảng CSVN tổ chức
hội nghị toàn quốc để sơ kết việc thực hiện chỉ thị
30/CT/TW của bộ chính trị (khoá VIII) về việc xây dựng và
thực hiện qui chế dân chủ chấm dứt vào ngày 5 tháng 3 năm
2002…thì ngay hôm sau, 6 tháng 3 năm 2002, Phạm Hồng Sơn đã
gửi thư cho Nông Ðức Mạnh và lịch sự khen rằng đó là
"Những Tín Hiệu Ðáng Mừøng Cho Dân Chủ Tại Việt Nam".
Tuy nhiên, liền sau đó, Phạm Hồng Sơn cho biết ông chỉ được
"nghe đến dân chủ" nhưng "chưa bao giờ biết được bản
chất thực sự của nó là gì" nên đã bắt toàn đảng phải
thử trước xem món hàng dân chủ mà họ vừa rao bán cho mọi
người là thật hay giả đã.
Phạm Hồng Sơn đòi
hỏi phải làm cho dân chúng nhận thức được thế nào là
dân chủ vì, theo (nguyên văn) lời ông "...nếu người dân
không xác định được như thế nào là Dân chủ thì làm sao
dân chúng có thể phát hiện và ngăn chặn các vi phạm Dân
chủ của người khác (đặc biệt là người lãnh đạo), khi
đó "chiếc chìa khóa vạn năng" bị cất đi hoặc bị đánh
tráo bằng chiếc chìa khóa vạn năng giả, người dân cũng
không thể biết được. Và như thế, nghị quyết vẫn chỉ
nằm trên tờ giấy hoặc chỉ được phát vào không khí...!
Phạm Hồng Sơn cũng
thách thức đảng CSVN "hãy công bố các góp ý, kiến nghị
với đảng và nhà nước của những nhân vật như Hoàng Minh
Chính, Trần Ðộ, Nguyễn Thanh Giang, Hà Sĩ Phu, Trần Khuê,
cũng như nhiều ý kiến đóng góp, thậm chí phê phán của
những người Việt Nam định cư ở nước ngoài - theo đúng
như châm ngôn "lời nói phải đi đôi với việc làm" mà Nông
Ðức Mạnh nhắc đi nhắc lại hôm 5 tháng 3 tại hội nghị
vừa qua.
Chỉ giản dị có thế
thôi mà ba tuần sau, ngày 29 tháng 3 năm 2002, Phạm Hồng Sơn
bị công an mời lên làm việc rồi "biến mất luôn". Ðến
ngày 18 tháng 4 năm 2002, theo tường thuật của AFC, gửi đi
vào lúc 5 giờ 59 phút sáng, từ Hà Nội, Tổ chức Phóng Viên
Không Biên Giới (Reporters sans frontières – RSF) đã lên tiếng
phản đối việc bắt giữ ông Sơn, và kết án nhà đuơng
cuộc Hà Nội đã mưu toan loại bỏ quyền tự do phát biểu
ý kiến của người dân.
Nói cách khác, "cái bánh
dân chủ" mà CSVN vừa quảng cáo ồn ào đã được Phạm Hồng
Sơn mang ra thử và đã có kết quả ngay: vẫn chỉ là bánh
vẽ! Chuyện này không làm ai ngạc nhiên, nó chỉ khiến cho
một số người dân làng Ba Ðình ở Hà Nội đâm ra lúng túng
và bối rối. Rõ ràng họ vừa bị bắt gặp quả tang đang
rao bán một món hàng giả hiệu. Do đó, họ đã bắt ông Phạm
Hồng Sơn. Họ phải dấu ngay nhân chứng.
Bước kế tiếp phải
lo là tang chứng, và đây mới thực sự là chuyện phiền hà.
Cái thời mà đảng CSVN bắt buộc được người khác phải
nhấm nháp bánh giả rồi làm bộ khen ngon, hay liếm cho sạch
hết tội ác của họ đã qua rồi! Bây giờ chính họ sẽ
phải ăn bằng hết những của giả mà mình đã tạo ra thôi.
Xem chừng không dễ nuốt đâu. Nó cũng khó như việc họ sẽ
phải đương đầu với thế hệ của Phạm Hồng Sơn vậy.
Chuyện này lôi thôi lắm, lôi thôi lâu và (chắc chắn) sẽ
lôi thôi lớn. Ở Việt Nam bây giờ đâu phải chỉ có một
mình Phạm Hồng Sơn là cần phải bắt, đúng không?
Tưởng Năng Tiến
|