CÒ ÐÙM
NGUYỄN VŨ BÌNH
Tính toàn cầu của khát vọng
tự do là một dấu chỉ đặc thù của thời đại chúng ta.
Ðức Giáo Hoàng John Paul II
Khi Kim Dung gặp Ian Fleming cả hai đều hớn
hở, tay bắt mặt mừng và hể hả mà rằng: "Chúng ta đã
chia nhau độc giả của toàn thể thế giới". Câu nói nghe
tuy có hơi cường điệu (và hợm hĩnh) nhưng sự hỉ hả của
họ không phải là không có lý do. Số lượng sách in và số
tiền tác quyền hậu hĩ của hai ông, chắc chắn, vượt rất
xa rất nhiều những cây viết lừng lẫy cùng thời.
Ian Fleming đã qua đời vào năm 1964 nhưng
James Bond vẫn sống mãi trong … sự nghiệp của giới làm
phim và trong … lòng quần chúng. Tương tự, nhân vật trong
chuyện kiếm hiệp của Kim Dung sẽ tiếp tục là những "chiếc
bóng đậm màu" trong tâm tư của vô số con người - nhất
là người Việt.
Ai cũng tưởng vậy nhưng không phải vậy.
Tưởng vậy là lầm, là tưởng năng thối. Theo báo Phố Văn
- số 3, bộ mới, phát hành từ Texas ngày 1 tháng 8 năm 2002
– thì dù sắp bước vào tuổi tám mươi, bỗng dưng, không
hiểu sao, Kim Dung "quyết định viết lại một số tiểu thuyết
đã được xuất bản trước đây, và một số nhân vật sẽ
được thay thế hay ‘nhào nặn’ lại."
Ý Trời đất, thiên địa, qủi thần ơi!
Ðó là một quyết định…chết người, chớ không phải giỡn
chơi đâu nha - cha nội! Và kẻ đầu tiên tử nạn sẽ là
chính tôi chứ còn ai vô đây nữa. Thưở mới lớn tôi lỡ
thương thầm một nhân vật của Kim Dung. Nàng tên là Nghi Lâm.
Một ni cô rất đẹp, rất dễ thương, rất thánh
thiện và ngoan hiền chưa từng thấy.
Những năm tháng thanh xuân, tôi đi tìm (trong
vô vọng) một người yêu như thế - một người (không chừng)
dám chỉ có trong tiểu thuyết… Kim Dung. Xác xuất để gặp
được đúng đối tượng (right person) trong tình trường -
theo như tôi biết, qua thống kê - là một trên ba mươi sáu
ngàn (1/36.000)! Con số này, than ơi, quá lớn và đời người
thì (buồn thay) quá ngắn. Do đó, tôi đành lựa đại một
người và rồi phải sống mãn kiếp trong cơn mộng vỡ - tan
tành - của chính mình!
Như thế tưởng cũng đã đủ bỏ mẹ đời
tôi rồi mà Kim Dung vẫn chưa hả dạ. Thử nghĩ xem lỡ ông
ấy "nhào nặn lại" Nghi Lâm thành một nàng … tu xuất, ngồi
bán tôm bán cá ở chợ Cầu Ông Lãnh hay cho thuê video phim
sex ở phố Bolsa thì làm sao tôi sống nổi nữa - hả Giời!
Mà không phải tôi chết mình ên đâu nha.
Phen này thiếu gì những người có bút danh như Kha Trấn Aùc,
Du Thản Chi, Hư Trúc, Ðoàn Dự, Vuơng Ngọc Yến, Lệnh Hồ
Xung… trong "văn học Việt Nam" cũng sẽ lần lượt chết theo.
Nói dại, lỡ mà Kim Dung "nhào nặn" lại Kiều Phong thành một
ông quan (tham nhũng) của nước Hồ hay của bác Hồ thì ở
thành phố San Diego - California - dám có người … tự vận!
Càng sống, càng gặp nhiều khổ đau (nơi
đất khách quê người) tôi mới càng thấm thía lời chỉ
dậy thâm thúy của ông bà tổ tiên mình: "Ta về ta tắm ao
ta ...". Việc gì phải chúi mũi vào sách vở Tây Tầu làm chi
cho đời thêm rắc rối. Việt Nam thiếu ối gì những những
người viết truyện hay ho; đã thế, họ toàn là sản xuất
ra những nhân vật thơm tho và lành mạnh.
Trong cuốn Văn Học Miền Nam Tổng Quan,
do nhà Văn Nghệ in tại Hoa Kỳ (không ghi năm xuất bản), nơi
trang 257, Võ Phiến viết rằng: "các truyện của ông Doãn nhân
vật nào cũng tốt, việc gì cũng có khía cạnh hay. Ông bất
lực không tạo được người xấu, kể nổi việc xấu. Ðọc
sách ông thơm tho cả tâm hồn". Sướng chưa? Ðã thế lại
khỏi lo sợ phập phồng là có ngày những nhân vật mà mình
yêu mến bị "nhào nặn" lại, thí dụ như Cò Ðùm - một nhân
vật của nhà văn Doãn Quốc Sĩ mà ngay cả ông Giời cũng
không cách nào nhào nặn (lại) được.
"Khoảng một thời gian từ 1945 đến
1947 Cò Ðùm như nhân vật một truyện cổ tích diễm phúc
nhất. Tại cả vùng Phủ Quảng quê hương, thưở ban đầu
kháng chiến, Cò Ðùm là một trong số hiếm hoi những người
đã thể hiện được đủ năm E: diện bộ đồ ka-ki ăng LE,
tay đeo đồng hồ Vi-LE, đi xe đạp Luy-xi-FE bằng thứ nhôm
rất nhẹ của Tây, bút máy gài túi áo nhãn hiệu Oe-rê-VE,
và, chao ôi, điều này mới là vinh dự, sau khi đã cống hiến
rất hậu hĩ cho chính phủ kháng chiến trong tuần lễ vàng,
anh được đóng thuế hạng E, tức là hạng cao nhất sau bốn
hạng A,B,C,D. Giấc mộng đẹp phù du đó qua mau và phũ phàng.
Chỉ mới sang khoảng 1947, anh đã nhận
chân rằng thuộc thành phần địa chủ như gia đình anh, gặp
nhiều khó khăn lắm trong cuộc sống song hành với những đảng
viên đảng Lao Ðộng đương lãnh đạo cuộc kháng chiến.
Biết là sống lộ liễu ở quê hưong không nổi, anh đơn độc
lẳng lặng dọn đến làng Cốc … và sinh sống bằng nghề
buôn thuốc Tây và chích dạo. Gia đình anh đóng thuế nông
nghiệp. Khánh tận của chìm của nổi rồi, mẹ già anh vừa
mất, chắc chắn u uất mà chết, chỉ còn vợ anh và lũ con
thơ. Mẹ anh được chôn cất xong, công tác bao vây địa chủ
tiếp tục tiến hành. Họ bao vây nhà anh bằng trống lớn,
trống nhỏ thay phiên nhau gõ liên miên như hổ huê riễu cợt,
như chửi rủa thúc dục. Nhưng vợ anh quả không còn một
đồng một chữ trong tay để trả thuế nông nghiệp. Ruộng
bán không ai mua, nhờ cầy nhờ cấy không ai giúp, vì tránh
liên hệ với địa chủ. Họ đánh trống liên miên như vậy
suốt ba ngày đêm, tiếng trống bỗng ngưng bặt vào sớm tinh
sương hôm đó giữa sự bỡ ngỡ của chị Cò Ðùm. Chị bước
ra sân, và chị rụng rời tưởng có thể khụyu xuống ngất
xỉu.
Ba cây cau cao ngất ngoài sân trước nhà,
cây cau chính giữa phất phới một lá cờ đỏ sao vàng to
gấp đôi lá cờ vuông cổ truyền vẫn treo phất phới trước
sân đình vào những ngày hội ngày xuân xưa cũ. Ðó là bản
án tử hình căn nhà và năm mẹ con chị mà đao thủ phủ sẽ
là một phi công địch nào chợt bay qua đó … Ðã bao nhiêu
ngày chần chừ, nhưng tới đó thì Cò Ðùm không thể chần
chừ được nữa. Phải về tức khắc! Và Cò Ðùm đã vê
tức khắc. ..Cò Ðùm đã về tới Phủ Quảng ra sao, trình
diện ra sao, điều đình với ủy ban hành chánh kháng chiến
ra sao, lá cờ đỏ sao vàng được hạ xuống khỏi cây cau
chính giữa ra sao, tôi không được biết một chút chi tiết
nào, và cũng như bao giờ, tôi chỉ nghe Cò Ðùm sau giờ học
Pháp văn tâm sự tới đâu hay tới đấy, tuyệt nhiên không
gợi hỏi thêm một lời nào. Tôi theo kỷ luật này, tin rằng
đó là nghi lễ tối thiểu tôi phải có với Cò Ðùm."
Tình cảnh của Cò Ðùm, vẫn theo như mô tả
của Doãn Quốc Sỹ là "Cảnh một ngày mùa đông mưa gío
rập rùi, tơi tả, chân tay lạnh cóng, áo quần rách mướp,
chỉnh gạo không có một hạt, vợ đau con ốm, vũ trụ và
con người như vừa đẩy đưa tới thềm tận diệt."
Cảnh sống "rập rùi, tơi tả" như thế đã kéo dài hơn nửa
thế kỷ ở Việt Nam. Những anh/ chị Cò Ðùm đã xoay sở
thế nào để bản thân và gia đình vẫn được sống
còn trong những mùa đông vô tận và nghiệt ngã
đó? Họ đã chịu đựng tai ương và hiểm hoạ cộng sản,
cũng như đã âm thầm, ẩn nhẫn chống lại với sự ác độc
và xấu xa của nó cách nào để gìn giữ cho cả dân tộc
Việt khỏi bị diệt vong? Chính Doãn Quốc Sỹ đã trả lời
như sau:
"Có thể coi Cò Ðùm là tượng trưng
cho tâm hồn điển hình nhất của quảng đại quần chúng
Việt Nam vùng thôn dã. Một tâm hồn bén nhậy, tuyệt luân
khôn ngoan mà không biết rằng mình khôn ngoan, đôn hậu mà
không biết mình đôn hậu. Ðầu đội giời chân đạp đất,
đi đứng vững chãi bằng cả con người, cảm xúc và phản
ứng bằng cả con người, và cực kỳ bén nhậy, cực kỳ
chu đáo, cực kỳ sáng suốt, để tự bảo tồn và cũng có
nghĩa là bảo tồn dòng giống quê hương… Cò Ðùm, hay con
Cò Ðùm cũng thế, vẫn nằm nguyên đó như mầm sen lẩn sâu
dưới đáy bùn. Và tôi nhìn thấy mầm sen chợt nở, đó là
đêm tôi đứng khựng trước TV bắt gặp chàng thanh niên có
chiếc răng khểnh… "
Ðó là vào một đêm tháng 8 năm 1974, theo như
tác giả ghi lại cuối truyện ngắn "Cò Ðùm" - trong tuyển
tập truyện ngắn (cùng tên) do nhà xuất bản Văn Nghệ in
tại Hoa Kỳ năm 1997. Những đoạn văn trong ngoặc kép (in nghiêng)
dẫn thượng đều được trích dẫn từ truyện ngắn này.
Phần tôi, hơn một phần tư thế kỷ sau,
sang đầu thế kỷ 21, tôi mới tình cờ nhìn thấy Cò Ðùm
(hay cháu Cò Ðùm cũng thế) vào một đêm giữa tháng 8 năm
2002 trên màn ảnh ... internet. Ðêm hôm ấy tôi lò dò đi tìm
một số tài liệu vì có dự tính sẽ cùng bạn bè tổ chức
một buổi hội thảo về những người trẻ đang đấu tranh
cho tự do và dân chủ ở Việt Nam - như Nguyễn Khắc Toàn,
Lê Chí Quang, Phạm Hồng Sơn….
Và tôi tìm ra Nguyễn Vũ Bình. Anh sinh
ngày 02 tháng 11 năm 1968 tại tỉnh Nam Ðịnh,
tốt nghiệp đại học Tổng Hợp, sau đó làm phóng viên kinh
tế của tạp chí Cộng Sản từ năm 92 đến năm 2000. Anh có
vợ và hai con gái đang sống tại Hà Nội. Những năm gần
đây Nguyễn Vũ Bình tham gia tích cực vào những sinh hoạt
đòi hỏi tự do và dân chủ cho Việt Nam. Ngày 2 tháng 9 năm
2000, anh xin thành lập đảng đối lập. Ngày 5 tháng 9 năm
2001, anh xin thành lập Hội Chống Tham Nhũng. Hai việc làm này
đã khiến anh mất việc và bị sách nhiễu bởi nhà đương
cuộc Hà Nội. Những đe doạ "lặt vặt" như thế không làm
cho Nguyễn Vũ Bình nao núng. Ngày 6 tháng 7 năm 2002 (cùng mười
sáu nhân sĩ khác) anh đã ký tên vào bản thỉnh nguyện yêu
cầu những người cầm đầu đảng CSVN xét lại những hành
động sai trái và vi phạm dân chủ của họ. Và mới đây,
ngày 20 tháng 7 năm 2002, Nguyễn Vũ Bình đã gửi bản điều
trần "về tình trạng
nhân quyền tại Việt Nam" đến quốc hội Hoa Kỳ. Anh bị
câu lưu hai ngày sau đó…
Ðang lướt nhanh qua những sự kiện như
thế ở trang http://web.wanadoo.be/
mykvn/clb002.html
(của Câu Lạc Bộ Những Chiến Sĩ Dân Chủ Cho Việt Nam -
The Democracy Club for Viet Nam) tôi bỗng thấy hình của một thanh
niên độ tuổi ba mươi, trông rất quê mùa và rất … Việt
Nam hiện lên màn ảnh. Không dưng, tim tôi như đập hụt đi
một nhịp. Ai như Cò Ðùm vậy kìa ? Ðích thị là Cò Ðùm
chứ còn ai nữa. Trực giác bảo tôi như thế. "Cò
Ðùm Nguyễn Vũ Bình", tôi thầm reo giữa đêm khuya và nước
mắt bỗng ứa ra - chẩy dài xuống má. Tôi vẫn khóc thầm
hoài vì tôi có quá nhiều lý do để khóc, nhất là sau khi
tỉnh ruợu vào những lúc trời gần về sáng. Nhưng hơn hai
mươi năm qua, đây là lần đầu tiên tôi khóc vì cảm động,
vui mừng và sung sướng… Tôi bỗng cảm nhận được sự
kỳ diệu của hồn thiêng sông núi và sức mạnh của cả
dân tộc mình đang tràn dâng qua bức hình của Nguyễn Vũ Bình.
Tự nhiên tôi cũng có sự xác tín rằng dân tộc mình chắc
chắn sẽ thắng và sắp thắng trong cuộc đấu tranh hiện
tại với cường quyền.
Nhà đương cuộc Hà Nội không phải chỉ
đang đối mặt với từng cá nhân đơn lẻ đòi hỏi tự do
và công lý như Nguyễn Khắc Toàn, Lê Chí Quang, Phạm Hồng
Sơn hay Nguyễn Vũ Bình… Họ đang phải đuơng đầu với cả
một thế hệ Cò Ðùm của thế kỷ thứ XXI - những con người
tràn đầy niềm tin, dũng khí, sinh lực và tự trang bị đầy
ắp kiến thức cùng với những phương tiện tối tân nhất
của thời đại thông tin. Trong khi đó cả đảng CSVN chỉ
còn những đảng viên già nua, bệnh hoạn, bẩn thỉu chân
tay lập cập với những thứ "vũ khí" đã lỗi thời: dối
trá, bạo lực và những thủ đoạn vặt vãnh kiểu như cắt
điện thoại, xem trộm thư, ném đá vào nhà, nhìn lỗ khoá…
Cái chiến thuật "cổ điển" như "chối
bai bải" hay dùng "lưỡi gỗ" chỉ còn mang lại những tác
dụng ngược vì những Cò Ðùm hôm nay đã chuyển dịch được
những tài liệu viết về dân chủ (từ những web site viết
bằng ngoại ngữ) và "phóng ngược" lên "internet" cho mọi người
cùng đọc, đã viết được những bài phân tích sâu sắc
và chính xác về thảm trạng của quê hương, đã can đảm
và trung thực gửi bản điều trần về tình trạng xâm phạm
nhân quyền ở Việt Nam đến nhân loại khắp Năm Châu. Và
từ khắp bốn phương trời, có vô số những Cò Ðùm đang
lưu lạc nhưng mắt luôn đăm đăm nhìn về quê mẹ.
Và tôi rưng rưng xúc động khi nghe được
những lời nói ôn tồn, chừng mực, trầm tĩnh thể hiện
được tấm lòng nhẫn nại, nhân ái, bao dung và độ lượng
vô biên của dân tộc Việt qua lời của Cò Ðùm Nguyễn Vũ
Bình - khi anh trả lời phỏng vấn của đài BBC vào hôm 15
tháng 6 vừa qua: "Vấn đề mà tôi đặt ra là chờ đợi
sự thay đổi của Ðảng CSVN thì rất khó khăn và tôi cho
rằng Ðảng CSVN không thể làm nổi. Cái đơn giản nhất cho
xã hội mà họ còn có thể làm được hiện nay là cho phép
hình thành lực lượng đối lập để lực lượng này kiểm
tra, giám sát và làm đối trọng quyền lực… Trên cơ sở
đó tôi đã làm đơn xin thành lập một đảng như thế..."
Tôi cũng hy vọng (mỏng manh) những người
đang cầm quyền ở Việt Nam còn đủ chút lý trí để nhìn
ra được vấn đề "như thế", trước khi quá muộn.
Tưởng Năng Tiến
|
