Tạp Chí Văn Học Ðấu Tranh Cho Một Việt Nam Tự Do Dân Chủ
P.O. Box 74013, Hillcrest Park PO. Vancouver, BC. V5V-5C8, Canada
Phone+Fax: (604) 875-9022 - Sau 6PM (604) 879-1179
Email: nsvietnam@yahoo.com

Cập nhật hóa hàng ngày
Chủ Biên: Hải Triều
Ðại diện nhóm Úc châu: Trương Minh Hoàng - Ðại diện nhóm Âu châu: Trần Hữu Phúc - Ðại diện nhóm Hoa Kỳ: Dương Thái Sơn - Ðại diện nhóm nội địa: Hồng Lĩnh (Việt Nam). Tiếng nói của những người góp phần đấu tranh cho một Việt Nam tự do, thực hiện bởi nhóm "Freedom for Vietnam", phát hành trên toàn thế giới.
Các Số Báo Cũ
Hà Thúc Sinh
Hoàng Ngọc Liên
Kathy Trần
Lâm Chương
Lâm Lễ Trinh
Nguyễn Thanh Hoàng
Phạm Văn Nhàn
Phan Nhật Nam
Phó Thường Dân
Sổ Tay Thường Dân
Tưởng Năng Tiến
Trần Viết Ðại Hưng
Tài Liệu - Góp Nhặt
Nối Kết

Bài  Mới  Nhất
CON VỊT



Tác giả Trần Gia Phụng.
In lần thứ 2 - 28CAN$/22US$


Chiến sử QLVNCH của Phạm Phong Dinh - Tái bản lần 2.
35CAN$/25US$ *


Tác giả Bùi Ngọc Tấn.
25CAN$/20US$
(Ở Mỹ bán 35US$).

* Giá bán kể cả cước phí.
Liên lạc: NS Việt-Nam.




Các tập thơ chiến đấu của 
Lê Khắc Anh Hào 
(và Ý Yên, Trần Thúc Vũ).

Sáng Tác Của Phó Thường Dân

Thế giới vô hình

Quang sinh ra ở miền đồng bằng miền bắc nước Việt, vào khoảng cuối thế chiến thứ hai, trong một nền văn hóa còn mang nặng nhiều hình thức mê tín dị đoan. Khi mới được bốn tuổi, Quang nghe Hưng, một người giúp việc cho gia đình Quang, nói là buổi tối mà soi gương thì sẽ nhìn thấy ma. Thế là đến mấy năm sau, Quang vẫn còn bị ám ảnh bởi lời nói đó, vẫn tránh xa gương mỗi khi trời tối. Khi Quang được hơn năm tuổi, Băng, chị của Quang, hơn Quang chừng bốn tuổi, bị bệnh mất. Nhưng gia đình Quang không giải thích cho Quang biết. Mấy tuần sau, khi đang ngủ chung giường với Dũng, người anh hơn Quang hai tuổi, thì Quang thức giấc và thấy một bóng người mờ mờ ảo ảo, mặc quần áo trắng toát, dáng dấp giống như chị Băng, vừa bước lên thang lầu, vừa vẫy gọi Quang.

- Anh Dũng! Anh Dũng! Quang vừa lay anh vừa gọi, Dũng vẫn ngủ say.

Quang sợ quá, nằm ép sát vào Dũng, mắt nhắm nghiền.

Khi lớn lên, mỗi lần đi xe đạp qua gần nhà thờ, chùa, nghĩa địa, nhà quàn, nhà xác của bệnh viện, Quang đều cảm thấy hơi sợ, cố gắng đạp mau để cố tránh xa những địa điểm mà Quang nghĩ có thể có những linh hồn tụ tập. Quang lớn lên ở thành phố Sàigòn, được học tập các môn khoa học ở trường, dần dần Quang không còn có những cái sợ vô lý nữa, nhưng Quang vẫn còn ngại ở một mình những nơi quá vắng vẻ như nghĩa địa.

Càng học lên cao, càng lớn tuổi hơn thì Quang càng thấy tự tin hơn, thấy người khác mê tín dị đoan thì Quang thường hay chế nhạo nên đôi khi Quang bị mọi người ghét vì không chia sẻ những niềm tin lỗi thời của họ. Khi mẹ Quang mất, họ hàng Quang mời mấy chuyên viên (!) bùa phép đến, chị Quang đưa cho Quang một cái bùa cất vào túi theo lời thầy (!) dặn. Quang nể chị, nhận lá bùa, rồi lẳng lặng đem lá bùa vất đi. Khi thầy bùa (!) làm phép, ném bát xuống đất cho vỡ thì Quang giận lắm, Quang tự nhủ mình có thể lờ đi những hủ tục mê tín dị đoan, nhưng khi những hủ tục này xâm phạm đến sự tôn nghiêm, sự kính trọng người quá cố thì không thể chấp nhận được. Quang sấn tới gần thầy bùa (!) trợn mắt nhìn, có lẽ thấy ánh mắt thanh niên quá giận dữ nên thầy không dám đập vỡ các đồ đạc khác nữa. Lát sau anh cả Quang nhờ Quang đưa thầy bùa về nhà. Khi lên xe, Quang lại trợn mắt nhìn thầy bùa nên thầy sợ quá, ngồi im lặng không dám nói nửa lời!

Khi liệm mẹ Quang, họ hàng nói rằng Quang trùng tuổi, phải đi ra ngoài. Quang lờ mọi người đi, ở lại để nhìn mẹ lần cuối, cũng như để đảm bảo sự tẩm liệm được làm một cách trang trọng, một cách văn minh tiến bộ. Lúc đó, Quang tự nhủ nếu vì lo lắng cho đám tang người mà Quang yêu mến thì có chết vì "trùng!" cũng chẳng sao. Mấy chục năm sau, "trùng!" vẫn chẳng làm gì, mỗi lần nghĩ lại Quang còn thấy chuyện mê tín dị đoan đó thật nực cười và cảm thấy tự hào về việc mình đã làm.

Năm 1975, sau ngày quốc nạn 30 tháng tư, mặc dù là nạn nhân của chủ nghĩa cộng sản nhưng Quang rất thích thú khi đọc lời bình luận của Các Mác về sự thần bí hóa các chuyện mê tín dị đoan. Quang tự cho rằng mình là người có tinh thần khoa học và cho rằng chuyện bài trừ nạn mê tín dị đoan là cần thiết để trong sạch hóa xã hội. Nhưng tiếc thay, trong thực tế, những người hô hào bài trừ mê tín dị đoan lại còn u mê hơn cả những người bị bài trừ!!

Sau mấy năm sống dưới chế độ chuyên chính vô sản, hàng triệu người miền nam đã phải chấp nhận mất tất cả để đi ra thử thời vận trên Thái Bình Dương. Quang là một trong hàng triệu người không may mắn đó. Chưa ra tới biển thì chẳng may thuyền vượt biên trong đó có Quang lại rơi vào tay công an tỉnh Bến Tre! Thế là Quang bị ném vào "địa ngục của trần gian". Sau hơn ba tháng bị nhốt trong đáy cùng của địa ngục, (ở đó không ai còn khả năng nghĩ đến nhân quyền và ngay cả "súc vật quyền" cũng còn là chuyện vô cùng xa xỉ, ở đó Quang thấm hiểu được tài ba của "các đỉnh cao trí tuệ" về việc hành hạ con người mà không cần tra tấn: nhốt thật đông trong căn nhà tôn nhỏ hẹp để dùng sức nóng mặt trời thiêu đốt "đồng bào ruột thịt!", không cho có nước tắm rửa để sử dụng ghẻ lở làm công cụ tra tấn) Quang được chuyển sang nhà tù ở tỉnh Bến Tre. La Hy, một người Việt gốc Hoa cũng bị giam chung với Quang. La Hy tuy nói tiếng Việt lơ lớ nhưng rất thân với Quang vì cả hai đều thích "tương thân tương kính". Một buổi trưa vào khoảng tháng mười năm 1980, Quang đang định nằm ngủ trưa thì thấy La Hy ú ớ la hét. Quang lay cho La Hy tỉnh cơn ác mộng.

- Tỉnh chưa anh Hy, anh nằm mớ gì mà la hét dữ vậy.

- Anh Quang ơi, chắc vợ con tôi gặp nạn rồi. La Hy thầm thì nói với Quang, vì sợ người khác nghe thấy báo cáo với cai tù để lập công.

Mấy ngày trước, nhân dịp được thăm nuôi, người nhà của La Hy đem quà thăm nuôi tới, có nói được với La Hy vài lời là "vợ con La Hy đã về được quê" để ám chỉ là đã đi vượt biên thoát.

- Tại sao anh nói vậy, Quang hỏi lại.

- Tôi vừa nằm chợp mắt ngủ thì bỗng thấy có tiếng gọi là có người vào thăm nuôi. Tôi đang chuẩn bị ra ngoài gặp thân nhân, bỗng nhiên tôi nhìn thấy vợ tôi tay dắt đứa con trai út đi vào phòng giam, đứng ngay tại cửa kia, vừa nói La Hy vừa chỉ tay ra cửa.

- Chắc tại anh nhớ vợ con nên nằm mơ thấy vậy, Quang ôn tồn nói với La Hy.

- Tôi thấy vợ con vào, tôi mừng lắm, tôi chạy lại đưa hai tay ôm con. Tôi thấy nét mặt vợ con tôi cả hai trông buồn lắm, lại không nói một lời nào. Tôi càng đưa tay ra thì vợ con tôi càng lùi ra xa, hai ba lần ôm con hụt, tôi bắt đầu kêu tên con tôi thì anh kêu tôi tỉnh dậy.

Quang tìm mọi lời để an ủi La Hy, nhưng anh ta vẫn cứ tin rằng vợ con anh đã đến báo cho anh biết là đã bị tai nạn.

Khi Quang được tạm tha (trong chế độ chuyên chính không bao giờ có chuyện tha, chỉ tạm tha mà thôi!!) thì La Hy vẫn còn bị nhốt. Vì khi bị bắt Quang khai tên giả nên bây giờ có giấy tạm tha làm sao mà trình diện công an phường được. Quang nghĩ trở về nhà có thể lôi thôi nên về nhà người anh trước rồi thăm dò tình hình để tính toán sau.

Dũng thấy Quang được thả về mừng lắm,

- Chú vào nhà tắm rửa, nghỉ ngơi, tôi đi đón vợ con chú lên nhà tôi ngủ tạm đêm nay rồi mai tính sau, Dũng vừa nói vừa lấy xe gắn máy ra.

- Chú thích ăn phở gà hay phở bò để tôi đi mua đem về nhà ăn, vợ Dũng niềm nở thăm hỏi Quang.

Anh em hàn huyên tâm sự sau bao nhiêu tháng ngày xa cách.

- Tháng trước gia đình tôi đi vượt biên từ Cần Thơ, tổ chức bị đổ bể, may mà không bị tù, Dũng kể lể.

- Thế gia đình anh chị có định tiếp tục tìm đường đi nữa hay không, Quang hỏi lại.

- Sau khi thoát chạy về Sàigòn, tối hôm đó tôi nằm mơ thấy Mẹ chúng ta, Dũng tiếp lời.

- Mẹ có nói gì không, Quang hỏi.

- Mẹ nói: "con phải đi chung với Quang thì mới thoát được". Lúc đó chưa biết ngày nào chú được thả về nhưng nghe Mẹ hiện về báo mộng nên gia đình tôi không dám đi nữa, phải chờ chú về đã rồi tính sau.

Mấy hôm sau, Quang đi dò hỏi tin tức về chuyến vượt biên mà vợ con La Hy đã tham dự. Gặp Tâm, người bán vàng ở chợ Vườn Chuối, người nhận vàng cho tổ chức vượt biên.

- Chào chị Tâm, Quang nói.

- Anh được thả về hôm nào vậy,

- Mới được vài hôm, chị nói với tôi là có mua bãi đàng hoàng (trả tiền cho công an), thế mà đi tù cả nút,

- Thì họ tráo trở, làm sao chúng tôi biết được. Anh biết đó mấy người bà con của tôi cũng bị tù ráo trong chuyến đi vượt biên chung với anh. Nhiều người bị bắt chuyến đó nhưng được thả trước anh, họ tham dự đi chuyến sau, đã đến được bến bờ tự do từ mấy tháng nay rồi.

- Chị biết vợ con anh La Hy không.

- Vợ con anh La Hy cũng đi chuyến đó. Ra đến ngoài khơi, sàn tầu bị sập, nên vợ con anh La Hy chết hết.

Quang giật nẩy mình nghĩ đến chuyện nằm mơ của La Hy mấy tháng trước trong nhà tù Bến Tre, đúng lúc vợ con anh ta bị nạn. Tinh thần khoa học của Quang bỗng hoang mang giao động, phải chăng chuyện thần giao cách cảm còn là chuyện xa vời của nền khoa học hiện đại!

Trước khi được thả, La Hy có cho Quang địa chỉ gia đình để liên lạc. Quang vội vàng đến thăm gia đình La Hy để thăm hỏi, chia buồn. Gặp em vợ của La Hy ra tiếp,

- Tôi là người bị nhốt chung với anh La Hy tại Bến Tre, Quang tự giới thiệu.

- Tôi là em vợ anh La Hy, anh được về mà anh La Hy còn kẹt ở đó, không biết sức khỏe anh ấy bây giờ ra sao.

- Anh La Hy vẫn khỏe mạnh chị ạ. Hình như vợ con anh ta có đi vượt biên mấy tháng trước phải không chị, Quang dè dặt thăm hỏi.

- Vợ con anh ta sang được Tây Ðức rồi.

Quang không dám hỏi thêm về chuyện vợ con của La Hy vì sợ rằng gia đình anh ta muốn giấu. Vì ngại chuyện giấu giếm nên sau đó Quang không còn liên lạc với gia đình của La Hy nữa. Quang không biết ai nói đúng, ai nói sai, người thì nói vợ con La Hy đã chết trên thuyền vượt biên, kẻ thì nói họ đã đến Tây Ðức.

Mấy tháng sau, vì hoàn cảnh tài chánh, Quang không thể đi theo chuyến vượt biên của gia đình Dũng được. Và mấy tuần sau đó, Quang ngất lịm khi hay tin: vợ chồng Dũng và đứa con trai lớn đã bị "thủy táng" ở Thái Bình Dương. Họ hàng thân thuộc ai ai cũng nói: bà cụ thiêng quá, đã về báo mộng cho con biết nhưng vẫn không tránh khỏi mệnh trời!!!

Hết chuyện "thần giao cách cảm" của La Hy đến chuyện "Mẹ về báo mộng", họ hàng đều cho rằng vì không nghe lời Mẹ nên vợ chồng Dũng không đi thoát được, tinh thần khoa học của Quang bị khủng hoảng nặng nề.

Sau khi cùng với bà con tổ chức lễ cầu siêu cho gia đình Dũng xong, Quang phải quyết định ngay có tham gia hay không một chuyến vượt biên từ Vũng Tầu. Với một tinh thần khoa học bị khủng hoảng nặng nề vì chuyện của La Hy cũng như chuyện vợ chồng Dũng, Quang không còn biết quyết định sao nữa. Vợ chồng Quang thắp nhang khấn vái Mẹ, rồi làm hai cái thăm "đi" và "ở" để lên bàn thờ khấn vái để xin Mẹ phù hộ.

Bốn lần khấn vái xong, bốn lần đem thăm xuống để bốc, lần nào Quang cũng bốc trúng thăm "đi"!

Ðịnh mệnh đã an bài, Quang tự nhủ, rồi quyết định đóng vàng để ra Vũng Tầu vượt biên, và lần vượt biên này vợ chồng Quang và đứa con nhỏ mới hai tuổi đã đến được bến bờ tự do!

Thuyền vượt biên trong đó có gia đình Quang đã được tầu chở hàng của A Căn Ðình vớt đưa vào Singapore. Tại đây Quang được gặp nhiều người vượt biên từ các trại ở Mã Lai, Phi Luật Tân ghé qua trước khi đi Mỹ. Trong số đó có Kính, người đi chung chuyến vượt biên với vợ con La Hy.

- Có phải anh là anh Kính bị bắt hồi năm ngoái ở Bến Tre phải không.

- Anh là anh Quang hả, anh tới đây được lâu chưa.

- Tôi mới tới được hai tuần.

- Tôi may mắn chỉ bị nhốt vài tháng, được thả ra tôi lại đi tiếp với cùng nhóm tổ chức đó.

- Anh có biết anh La Hy không, Quang thăm dò.

- Có, vợ con La Hy đi chung chuyến với tôi.

- Thế hả, Quang mừng lắm vì gặp được một nhân chứng về việc "thần giao cách cảm" của La Hy. Chuyến đi của anh có bình yên không ?

- Kinh hoàng lắm anh Quang ạ. Ði chưa ra tới biển thì bị thuyền của công an rượt. Những người tổ chức liều mạng bắn trả thuyền của công an để tháo chạy. Thuyền chở quá tải mà chạy thoát được là may.

- Thế mọi người trên thuyền được bình yên cả chứ, Quang tò mò hỏi tiếp.

- Ra biển được hai ngày thì thiếu thực phẩm, nước uống, mọi người kêu gào hỗn loạn. Bỗng sàn thuyền bị sập, nhiều người bị thương, trong đó có vợ con anh La Hy. Chị ta đau khổ quá trở thành điên loạn, mấy người phải giữ chị ấy để ngăn chị ấy nhẩy xuống biển tự tử.

Quang kể lại cho Kính nghe chuyện La Hy nằm mơ ở nhà tù Bến Tre, cả hai đều nghĩ rằng phải chăng là "thần giao cách cảm!".

Hơn hai chục năm sau, Quang không còn gặp một trường hợp nào liên quan đến thế giới vô hình. Quang sinh sống ở tỉnh Quebec, nước Canada, trong môi trường khoa học kỹ thuật. Nhiều lúc, Quang suy nghĩ về những lần gặp gỡ thế giới vô hình và tự hỏi: phải chăng là những ngẫu nhiên trùng hợp, những sản phẩm của trí tưởng tượng?

Quang tự nhủ:

Thế giới vật chất là vô tận, luôn luôn vận động, luôn luôn tác động hỗ tương giữa cái này và cái khác. Chúng ta không thể phân biệt thế giới hữu hình và thế giới vô hình vì cả hai thế giới đó chỉ là hai mặt của thế giới vật chất.

Sự tìm hiểu thế giới vật chất của con người cũng mang tính cách vô tận vì chính phần thể chất cũng như phần ý thức của con người cũng nằm trong cái thế giới vật chất đó. Một thí dụ đơn giản về tính ý thức của vật chất là sức hút sắt của thanh nam châm, sức hút của trái đất tạo ra trọng lượng của mỗi người v.v... Khi con người quá nghiêng về phần ý thức thì tạo ra các chủ nghĩa duy tâm, ngược lại thì tạo ra những chủ nghĩa duy vật. Những cái gì khoa học đã khám phá ra thì cho vào thế giới hữu hình, những cái gì chưa biết đến thì lại cho vào thế giới vô hình.

Nếu chúng ta dùng trí tưởng tượng để đi ngược dòng thời gian, đem đến cho người tiền sử những đồ vật thường dùng hàng ngày của chúng ta như vô tuyến truyền thanh, truyền hình, máy vi tính v.v... thì chắc chắn người tiền sử sẽ cho rằng chúng ta là thần thánh hay ma quái. Ngược lại đi xuôi dòng thời gian gặp người máy (robot) biết khóc, biết cười, có thể chúng ta sẽ lẫn lộn không biết đâu là thật, đâu là giả v.v...

Ngũ giác của chúng ta vô cùng hạn chế nên chúng ta không nhìn thấy muôn ngàn loại ánh sáng xung quanh ta, không nghe thấy muôn ngàn loại âm thanh, không nhận được muôn ngàn loại sóng ngắn, sóng dài v.v... Tất cả những thứ đó quả thật là vô hình đối với chúng ta, và nếu chúng ta xếp tất cả những thứ đó vào một thế giới vô hình thì cũng là điều tất nhiên. Và biết đâu những thứ mà chúng ta cho là "thần giao cách cảm" ngày hôm nay thì mai sau lại chỉ là chuyện hiển nhiên dễ hiểu.

Nhiều khi Quang thắc mắc tại sao nhiều chuyện mê tín dị đoan lại được lưu truyền từ thế kỷ này qua thế kỷ khác, không những được hàng ngàn hàng vạn, hàng triệu người tin mà có khi còn hàng tỷ người cho là chuyện thiêng liêng, là chân lý vĩnh cửu v.v...

Con người cũng giống như một hạt bụi của thế giới vật chất vô tận, nên quá trình suy nghĩ của con người cũng giống như quá trình ý thức của hạt bụi, không thể bao gồm tất cả ý thức của thế giới vật chất được. Nhưng nếu con người nhìn vào chính bản thân mình thì lại thấy cả một thế giới vật chất vô tận ở bên trong, ở đó trái tim làm việc không ngưng nghỉ, dòng máu luôn luôn lưu thông, hàng tỷ tế bào luôn luôn tiến hóa v.v... theo những quy luật thiên nhiên mà con người đã, đang và mãi mãi khám phá thêm.

Chính những quy luật thiên nhiên vô tận là những động lực để mọi vật trong thế giới vật chất tác động lên nhau, để những hạt bụi hóa kiếp thành bản thân chúng ta và rồi đến phiên chúng ta trở về cát bụi. Chính những quy luật đó đã bắt chúng ta:

Bắt phong trần, phải phong trần,
Cho thong dong mới được phần thong dong
(Kiều)
Chính những quy luật thiên nhiên đó đã đem lại cho chúng ta niềm vui, nỗi khổ, đã làm chúng ta ngây ngất say sưa, chán chường tuyệt vọng:
Cũng liều nhắm mắt đưa chân
Thử xem con tạo xoay vần đến đâu
(Kiều)
Loài người vượt xa loài vật vì loài người luôn luôn tìm hiểu những quy luật thiên nhiên để áp dụng vào đời sống, để càng ngày cuộc sống của con người càng văn minh tiến bộ hơn. Nhưng sự phức tạp của những quy luật thiên nhiên thường vượt quá khả năng suy nghĩ của con người, và vì nhu cầu muốn giải thích mọi sự kiện xẩy ra chung quanh thúc đẩy, con người thường chọn giải pháp dễ nhất là chọn những nguyên nhân có tính cách thiêng liêng huyền bí, chọn những quy luật mê tín dị đoan. Chẳng hạn như ngày xưa, khi chưa hiểu biết gì về những khí tượng, người ta cho rằng gió là do "thần gió" làm ra, mưa là do "thần mưa" v.v... Khi bị thất bại, nếu suy xét về những nguyên nhân thì thường vô cùng phức tạp nên người ta có xu hướng sử dụng quy luật phổ thông "chẳng qua là do số mệnh". Chữ "số mệnh" nếu giải thích là "tất cả những điều kiện thiên nhiên và xã hội khách quan, ngoài tầm tay của người trong cuộc" thì kể ra cũng vẫn có lý phần nào.

Chính vì xu hướng đơn giản hóa vấn đề đó mà con người đôi khi rơi vào những sai lầm đáng tiếc. Chẳng hạn như hàng trăm triệu người theo Hồi Giáo ngày nay cũng như hàng trăm triệu người trong thế giới cộng sản mấy chục năm về trước tiếp thu những tác động của sự tuyên truyền thành một quy luật về kiến thức của bản thân: "người Mỹ là người xâm lăng tàn bạo", để rồi căm thù tất cả mọi người Mỹ một cách cực kỳ mù quáng, không còn khả năng phân biệt phải trái, sẵn sàng giết cả những phần tử ưu tú của nhân loại, những người lao động và sáng tạo để phục vụ cho nền văn minh của loài người! Thực ra người Mỹ cũng như bất kỳ một dân tộc nào khác, cũng có người lương thiện, cũng có người xấu xa, cũng yêu cũng ghét, cũng vui, cũng buồn v.v...

Suy nghĩ về những quy luật thiên nhiên, những động lực tạo ra chính bản thân mình, Quang cảm thấy như thoát ra khỏi đêm tối của những thành kiến hẹp hòi, của những hủ tục trong mọi nền văn hóa. Tuy những quy luật của thiên nhiên và xã hội có tính cách vô tận, nhưng trong những hoàn cảnh riêng biệt của một cá nhân, thì lại chỉ có một số hữu hạn mà ai chịu khó suy nghĩ cũng đều có thể nắm vững để sống hài hòa, hạnh phúc với những quy luật đó. Quang có cảm giác như nhìn thấy tâm hồn và thể chất mình đang tiến hóa theo đúng một số quy luật mà Quang đã học hỏi được:

- Mọi hiện tượng luôn luôn phát sinh, tồn tại rồi hủy diệt.

- Trong cái vui những nguyên nhân của cái buồn bắt đầu phát sinh, trong cái buồn đã ẩn tàng mầm mống của cái vui.

- Trong cái may những nguyên nhân của cái rủi bắt đầu phát sinh, trong cái rủi đã ẩn tàng mầm mống của cái may.

- Vật chất và ý thức tuy là hai mặt của một thể thống nhất không thể tách rời được nhưng thường lại chỉ xuất hiện dưới một mặt trong sự nhận thức của con người.

- Mọi nhận thức của con người đều dựa trên những hiểu biết cá nhân trong quá khứ. Không may thay, những hiểu biết ấy lại chỉ là kết quả của những hoàn cảnh thiên nhiên và xã hội đã qua; chứ không phải là sắp tới. Vì vậy bất cứ ai cũng có thể có những hành động điên rồ mù quáng khi những hiểu biết ấy có những sự lệch hướng đáng tiếc. Từ quan điểm đó, chúng ta có thể tha thứ những kẻ phạm tội một khi chúng không còn là mối đe dọa cho những người lương thiện.

- V.v...

Ðối với Quang, thế giới vô hình không còn đem lại những lo âu sợ hãi mà chỉ là những gì mà loài người chưa hiểu biết. Thế giới vô hình cũng vô tận như thời gian, như không gian, như sự tồn tại của loài người, như sự tìm hiểu các quy luật thiên nhiên của loài người. Sự tìm hiểu đó cũng là một bản chất thiên nhiên của loài người; nhưng sự áp đặt bất cứ hình ảnh nào của thế giới vô hình của bất cứ chủ nghĩa hay giáo điều nào cũng đều đưa đến những sai lầm đáng tiếc trong quan hệ giữa người với người.

Phó Thường Dân
Tháng ba năm 2002


Trang bìa 
Ðầu trang