Là một thành phố thủ phủ của Yukon, cực Tây Bắc Canada giáp ranh Alaska, Whitehorse có dân số tổng cộng khoảng 23 ngàn, trong số đó người Việt nam tỵ nạn cộng sản định cư khoảng vài chục gia đình với tổng số dân chừng khoảng 100, trong số đó có cả vài chục đồng bào tỵ nạn cộng sản từ miền bắc Việt Nam, không kể càn cán bộ cộng sản từ Hà Nội sang Yukon sống vì kết hôn với người Canada.

Những người tỵ nạn từ miền Nam hầu hết quen biết nhau thân tình như người trong gia đình, sống an phận, hiền lành..., trong số này có gia đình anh Nguyễn Gia Hưng, một cựu sĩ quan Chiến Tranh Chính Trị QLVNCH, mà ngày nay anh em đặt cho cái tên dễ thương là ông xã trưởng VN ở Whitehorse. Trong những ngày vừa qua, cộng đồng nhỏ bé Việt Nam ở đây bỗng như lên cơn sốt khi hay tin chính xác là cờ đỏ sao vàng của VC sẽ chính thức xuất hiện trong "Lễ Hội Whitehorse Heritage Festivaland Grand March" lần đầu tiên được tổ chức tại thành phố này.

Qua sự vận động, sắp xếp và làm việc giữa vài người Việt cộng sản/thân cộng từ miền Bắc hiện sống ở Whitehorse làm việc hay có quan hệ với Ban Tổ Chức Lễ Hội  và sứ quán VC tại Ottawa, Canada trong một thời gian khá lâu, họ đã chuẩn bị âm thầm là chương trình Lễ Hội chính thức sẽ có lá cờ đỏ sao vàng đại diện cho cộng đồng tỵ nạn VN, một sự sắp xếp áp đặt phi lý nhằm mục tiêu tuyên truyền trên thành phố tuyệt đẹp nhưng heo hút này. Cộng sản hy vọng thành đạt âm mưu này tại Yukon.

Trước nguy cơ bị một thiểu số cộng sản cô lập và nhuộm đỏ, một số đồng bào và anh Nguyễn Gia Hưng đã vùng lên phản ứng để bảo vệ chính danh tỵ nạn cộng sản của mình: Chiến dịch cờ vàng được tung ra với lời báo động và kêu gọi khắp nơi trên thế giới và Canada tăng viện lên Yukon cho một cuộc chiến quyết liệt phải thắng, không thể bại...

Không kể những bài viết, email, báo động qua lại căng thẳng trên các hệ thống truyền thông toàn cầu gửi các cơ quan Canada và BTC Lễ Hội, quân tăng viện các nơi trên lãnh thổ Canada đã đổ về Whitehorse: Từ Toronto đến gồm Tấn 
( Chủ tịch Hội CQN Ontario) và Phát; từ Calgary đến gồm cụ Phú 84 tuổi, BS Trương Hữu Độ, chị Cẩm Vân..., đến từ Edmonton có anh Út ( Đại diện Liên Hội Người Việt Canada) anh Bường ( Liên Hội Cựu Quân Nhân Canada) và đến từ BC. Canada có anh Phan Siêu ( chủ tịch Cộng Đồng Người Việt vùng Greater Vancouver, Hải Triều ( Nhóm Nhà Văn Quân Đội và Tổng Hội Thủ Đức Hải Ngoại) . Ngoài ra còn một số khoảng  anh em khác mà tôi không nhớ hết tên. Họ đã đến Whitehorse từ những nơi xa hàng mấy ngàn cây số, gần nhất là Vancouver cũng  chiếm một đoạn đường khoảng 2500 Km. Vé máy bay họ chi ra bằng tiền vé máy bay qua Úc châu, xấp xỉ 1700đô la !!! Nhưng họ đã có mặt tại Yukon.

Với sự tăng cường từ Đông sang Tây Canada, một ban tham mưu hổn hợp được thành hình trong vòng 24 giờ với các hoạt động liên quan tới các cơ quan báo chí và truyền thông. Phát Toronto lên trước anh em một ngày, đã làm việc với đài radio CBC Yukon, Hải Triều lên sau một ngày đã được CBC phỏng vấn hôm thứ Sáu 1/8 với các câu phỏng vấn liên quan tới người Việt tỵ nạn và lá cờ. Cả Phát và tôi đều khẳng định rằng người Việt tỵ nạn trên thế giới, Canada nói chung và Yukon nói riêng đều giữ bản sắc tỵ nạn chính trị của mình, đều giữ lá cờ truyền thống mầu vàng 3 sọc đỏ, không chấp nhận cờ đỏ sao vàng của cộng sản.

Trả lời câu hỏi chót quan trọng nhất trong cuộc phỏng vấn rằng họ - CBC biết là BTC Lễ Hội đã quyết định dùng cờ đỏ sao vàng trong ngày diễn hành Lễ Hội (người của Hà Nội có chân trong BTC), vậy thì anh và cộng đồng Việt Nam ở Whitehorse phản ứng ra sao trong ngày Thứ Bẩy, tức ngày diễn hành chính thức. Hải Triều đã trả lời minh bạch: Không tham dự cuộc diễn hành nếu có cờ đỏ sao vàng, và chúng tôi sẽ biến cuộc diễn hành của chúng tôi thành một cuộc biểu tình protest. Cuộc phỏng vấn  sáng Thứ Sáu này được phát thanh trực tuyến vào lúc 7.45 sáng, 24 tiếng đồng hồ trước ngày diễn hành. Và ngay sau đó, cùng ngày, chúng tôi đã liên lạc sở cảnh sát Whitehorse thông báo về cuộc phản đối / biểu tình của cộng đồng Việt Nam. 

Biểu tình phản đối ở Whitehorse là điều hiếm xẩy ra, và tình hình căng thẳng này đã luân chuyển đến BTC Lễ Hội, cảnh sát, các cơ quan truyền thông và cả các vị đại biểu dân cử...

Trưa Thứ Bẩy 2/8/08, đoàn diễn hành của Cộng Đồng Việt Nam ở Whitehorse với một rừng cờ vàng, áo dài truyền thống phụ nữ, đàn ông, trẻ em, cả các banners "Thank you Canada"... đã có mặt sớm tại địa điển diễn hành trước hơn bất cứ phái đoàn nào. Chúng tôi quan sát, theo dõi và không thấy dấu hiệu của nhóm có thể mang cờ đỏ, và mọi kế hoạch đối ứng với tình thế có cờ đỏ đã trong tình trạng sản sàng dập tắt nó.

Khi gần tới giờ phân phối cờ cho các phái đoàn các sắc dân diễn hành, tất cả các sắc dân khác đều có cờ và bản in tên quốc gia mình, riêng Việt Nam thì không có. Thì ra, trước sự có mặt hùng hậu của cộng đồng Việt Nam tỵ nạn với rừng cờ vàng, BTC lễ hội đã mang lá cờ đỏ sao vàng và tấm bản Viet Nam có in cờ đỏ sao vàng vô trong, có lẽ họ sợ phản ứng quyết liệt của phái đoàn cờ vàng. Ban tham mưu cờ vàng đã phát giác ra điều này, và cuối cùng BTC Lễ Hội đã phải đồng ý dùng cờ vàng ba sọc của chính phái đoàn Cộng Đồng Việt Nam làm cờ dẫn đầu quốc gia, dùng bản Việt Nam mà cờ đỏ sao vàng bị xóa mất bằng một vuông giấy trắng và thay thế bằng hình cờ vàng ba sọc đỏ dán đè lên cở đỏ sao vàng.

Sau cùng thì chương trình diễn hành bắt đầu, xếp hàng theo vần, Việt Nam đi chót, thế nhưng, trước mắt đoàn người đứng hai bên đường xem Lễ Hội truyền thống, phái đoàn Cộng Đồng Việt Nam cờ vàng rực rỡ và nhiều nhất với các cụ Phú 84 tuổi, các trung niên và các em mắc áo dài truyền thống, khăn đóng, chéo cờ vàng vắt chéo từ vai... và banner "Thank you Canada" tiến bước... đã nhận được những tràng pháo tay nồng nhiệt nhất. Người Canada xem Lễ Hội rõ ràng là dành cho phái đoàn Việt Nam ở vị trí hàng đầu trong ngày diễn hành Lễ Hội truyền thống.

Cũng xin được nói thêm là nhiều người Canada và du khách ngoại quốc từ Âu châu có mặt ở Whitehorse đã xin các cờ nhỏ cầm tay cùng flyer giải thích về lá cờ vàng. Họ có mặt trong rừng người, và đã làm cho hình ảnh lá cờ vàng chỗ nào cũng có mặt. Lá cờ vàng rực rỡ sau giờ diễn hành đã đứng hàng ngang chung với hàng cờ các quốc gia trên thế giới, được BTC lưu giữ cho cuộc cuộc diễn hành chính thức năm sau. 

Sau đây là vài điểm vô cùng quan trọng cần ghi nhận về cuộc đấu trí căng thẳng, gay go giữa hai phe cờ vàng và cờ đỏ:

1. Người của Hà Nội là thành phần có mặt trong Ban Tổ chức Lễ Hội, và họ đã ảnh hưởng, sắp xếp cho lá cờ đỏ sao vàng sẽ là lá cờ chính thức được diễn hành trong ngày Lễ Hội. Mãi đến phút chót của giờ sắp diễn hành, cờ đỏ đã có mặt trong đống cờ của BTC đại diện cho Việt Nam cùng với bản Viet Nam có hình cờ đỏ bên cạnh.

Sự xuất hiện đông, thứ tự và rực rỡ cờ vàng của cộng đồng tỵ nạn cùng với quyết tâm hạ cờ đỏ, biểu tình... đã làm kế hoạch của BTC và sứ quán VC & những phần tử VC phải lùi bước. Nếu ngày hôm nay không có sự xuất hiện "bề thế, rực rỡ, hùng tráng" của rừng cờ vàng và những y phục truyền thống tuyệt đẹp của đồng bào, cờ đỏ sẽ tung bay dưới trời nắng ấm Yukon, và TV và các cơ quan truyền thông của Hà Nội sẽ được một cơ hội bằng vàng để tuyên truyền, gỡ gạc cho những thất bại bẽ bàng ở Sydney trong Đại Hội Thanh Niên Thế Giới tháng 7/08.

2. Cộng đồng nhỏ bé ở Yukon quả có những áp lực vô hình làm cho bà con lo sợ, đồng thời người dại diện cộng đồng ở Whitehorse là anh Nguyễn Gia Hưng chỉ được BTC Lễ Hội báo những chi tiết liên quan tới Lễ Hội trong thời gian quá ngắn, không đủ trở tay để may sắm các bộ áo dài truyền thống. Họ đã vô cùng ngạc nhiên là Cộng Đồng VN ở Whitehorse dã có một ngày diễn hành Lễ Hội truyền thống đầy đủ những quốc phục cổ truyền rực rỡ dưới mầu cờ vàng ... trong thời gian ngắn nhất tưởng chừng không thể nào có mặt được trong ngày Lễ Hội truyền thống.

3. Suốt trong giai đoạn tiến hành chương trình lễ Hội, BTC quyết định dùng cờ đỏ sao vàng bất chấp sự phản đối của cộng đồng Việt Nam với sự giải thích rằng cờ đỏ là cờ đại diện Việt Nam. Cho tới khi xẩy ra chuyện một người Việt Nam tên Đinh Kim Nguyệt trình diễn chương tình gọi là truyền thống nghệ thuật dùng trà Việt Nam trong bộ áo Kimono của Nhật... thì công chuyện vỡ ra trong Cộng Đồng rằng bà Nguyệt đã lạm dụng sai áo truyền thống, nhận là đại diện cộng đồng... rồi dần dà có giải pháp gọi là dung hòa đề nghị cho dùng cả hai lá cờ... đỏ và vàng.

Đây là một đề nghị nguy hiểm, vì không ai muốn thấy lá cờ đỏ xuất hiện như trường hợp trước đây ở đại học Fullerton, Cali.

Nhìn chung lại, chúng ta đã không chấp nhận lá cờ đỏ, chúng ta không chấp nhận hai lá cờ đỏ, cờ vàng cùng chung có mặt trong lễ hội, chúng ta cũng không chấp nhận rút lui để tạo cơ hội cho lá cờ đỏ xuất hiện vào giờ chót như BTC đã sẳn sàng... Chúng ta đã chiến đấu, đã phản ứng quyết liệt, đúng cách và hợp lý để đẩy cả chánh quyền Yukon, BTC Lễ Hội và sứ quán CSVN vào thế phải chấp nhận "lui quân" nhường đất cho lá cờ vàng.

Đây là trận chiến căng cứng, đấu trí, đấu chính danh, chính nghĩa phức tạp... và một lần nữa, nhờ "hồn thiêng sông núi", cờ vàng đã tung bay rực rỡ trên nền trời Yukon mà vài giờ trước đó, cờ đỏ đã có mặt trong tư thế sẳn sàng diễn hành. Thế cờ bị lật ngược, ngoạn mục, tuyệt vời mà nhiều anh em ở Whitehorse tưởng mình như còn mơ ngủ và khi thức giấc, mộng đẹp vẫn là cái gì hiện thực trước mắt.

Hải Triều
Nhóm Nhà văn Quân Đội từ Yukon, Canada
2AM sáng ngày 3/8/2008