Tiềm năng khoáng sản tại Afghanistan 

Các giới chức chính phủ cao cấp Mỹ cho biết rằng một nhóm nhỏ chuyên gia Ngũ giác đài và các nhà điạ chất học đã tìm thấy các mỏ  khoáng sản còn  nằm  dưới lòng đất, trị giá hàng tỷ.. tỷ đô la ở Afghanistan. Các mỏ khoáng sản này nằm rải rác ở khắp nước Afghanistan, ngay cả miền Nam và miền Tây dọc theo biên giới Pakistan. Đây là nơi đã từng xảy ra những vụ đung độ nảy lửa giữa những binh sĩ Hoa Kỳ và đám Taliban nằm vùng. 

Tiềm năng phong phú của các khoáng sản này vượt xa hẳn các nguồn khoáng sản có từ trước tới nay, và  đủ để làm thay đổi tình trạng  kinh tế,  cũng như  gánh chịu những tổn phí về cuộc chiến tại  Afghanistan. 

Những quặng kim loaị chưa được khám phá từ trước tới nay bao gồm những mỏ khổng lồ sắt, đồng, cobalt, vàng, và  Lithium.  Lithium là một  kim loại  hiếm quý cần thiết trong kỹ nghệ.hiện đại.   Số lượng khổng lồ của nhiều loại khoáng sản khác nhau,  quan trọng then chốt cho nhu cầu  công nghệ hiện đại, có thể sẽ biến Afghanistan thành một trong những trung tâm quặng mỏ quan trong nhất trên thế giới, một viên chức Hoa Kỳ đã đoan chắc như vậy.

Theo những tin tức từ bên trong Ngũ Giác Đài, Afghanistan sẽ là “vua Lithium”, cũng như  Saudi Arabia là  “vua dầu hỏa”..  Lithium là kim loại nòng cốt để làm “pin” dùng trong máy điện toán, các laptop và điện thoại di động Blackberrys.

Các nhân vật có  thẩm quyền trong địa hạt  kỹ nghệ tin tưởng rằng, kể  từ  nay cho tới  khi  những quặng mỏ  được khai thác,   tiềm năng mạnh mẽ  của  các quặng mỏ  sẽ  thu hút được các nhà đầu tư có tầm vóc.  Sự khai thác này sẽ cung ứng  một số  lượng đáng kể công ăn việc làm,  mà  từ  trước tới  nay mọi người đã  lơ là  bởi các cuộc chiến nối tiếp nhau từ thế hệ này sang thế hệ khác tại Afghanistan. .

“Một tiềm năng làm sửng sốt mọi người tại đây”.  Tướng David H. Petraeus, chỉ huy trưởng Lực lượng  Hoa Kỳ đã  phát biểu trong một cuộc phỏng vấn” khi nghe tin này.  “ Và dĩ nhiên, cũng  sẽ có  nhiều hậu quả khác biệt.  Nhưng dù sao, tôi cũng phải công nhận rằng đây là một tiềm năng vĩ đại.” Ông Jalil Jumriany, một cố vấn của Bộ Trưởng về quặng mò Afghanistan nói:  “Rồi đây, các nguồn khoáng sản này sẽ là nguồn lợi chính của kinh tế Afghanistan”
Gíá trị của các khoáng chất này trong lòng đất, lớn hơn nhiều lần nền kinh tế nghèo nàn do chiến tranh của Afghanistan. Hiện nay nền kinh tế nước này chủ yếu dựa trên việc sản xuất nha phiến, việc  buôn lậu ma túy, và sự viện trợ từ Hoa Kỳ cũng như những nước kỹ nghệ phát triển khác.  Tổng sản lượng của Afghanistan là 12 tỷ mỗi năm. 

Hoa Kỳ và Afghanistan đã  đồng ý  thảo luận về những quặng khoáng sản này  mặc dầu giữa thời kỳ  khó khăn của  chiến tranh đang tiếp diễn tại  Afghanistan.  Việc Hoa Kỳ  tấn công   Marja ở miền Nam Afghanistan chỉ  mới. hoàn tất được  phần nào. Trong khi đó , những vụ tham nhũng và  bè phái đã làm chính quyền của Tổng Thống Karzai phải túng túng.  Và Tổng Thống Karzai trở nên cay đắng hơn với Tòa Bạch Ốc.

Trong khi chính phủ  Obama chờ đợi những tin tức thuận lợi từ phía Afghanistan, thì đồng thời cũng thấy rằng sự khám phá ra các mỏ khoáng sản ở  Afghanistan có thể trở thành “con dao 2 lưỡi”.  Thay vì  sự trù phú đem lại hòa bình, thì nhóm Taliban có thể chiến đấu dữ dội hơn để mong làm chủ đất nước.
Sự tham nhũng, thối  nát đang   tràn lan trong chính quyền Karzai sẽ  lớn mạnh  thêm  vì công việc  khai thác các quặng khoáng sản sẽ nằm trong tay những nhân viên cao cấp của chính phủ.  Một số người thân cận với Tổng Thống,Karzai có tham vọng  toàn quyền điều hành những quặng mỏ này.  Mới năm ngoái, Bộ Trưởng quặng mỏ đã bị Hoa Kỳ kết án là nhận hối lộ 30 triệu để cho phép TQ khai thác mỏ đồng.  Vị Bộ Trưởng này đã bị thay thế.

Ở  các vùng có quặng khoáng sản, có thể  sẽ xảy ra các cuộc đụng độ triền miên giữa  phe chính phủ Trung Ương ở Kabul với phe phái địa phương hay các bộ tộc trưởng.  Afghanistan đã có Luật quốc gia về mỏ quặng. Luật này được soạn thảo với sự trợ giúp của các vị cố vấn ở World Bank, tuy nhiên chưa hề có vụ tranh chấp nào xảy ra từ trước tới nay..

Chưa có ai áp dụng thử luật này.  Cũng không ai biết rằng luật này còn đứng vững khi có cuộc tranh chấp giữa chính phủ trung ương với địa phương hay không”.  Paul A. Brinkley phó thứ trrưởng quốc phòng về thương mại và trưởng nhóm khám phá ra quặng mỏ của Ngũ Giác Đài đã phát biểu như vậy.
Đồng thời, giới chức Hoa Kỳ cũng lo ngại rằng Trung Quốc sẽ nỗ lực thao túng việc khai thác các mỏ khoáng sản tại Afghanistan và  trở thành những nhà đầu tư hàng đầu tại đây.  Việc này  làm Hoa Kỳ quan ngại, và giới chức Hoa Kỳ đã nói rằng:  Trung Quốc, sau khi trúng thầu khai thác mỏ đồng ở tỉnh Logar, đã tỏ ra muốn nhiều hơn. 

Một  hậu quả khác là  Afghanistan chưa hề có kỹ nghệ nặng cho nê nên không hiểu biết về phương thức bảo vệ môi trường.  Bởi vậy câu hỏi đặt ra là:  “Liệu các mỏ này có được khai thác trong tinh thần trách nhiệm để bảo vệ môi trường và xã hội hay không ?” Ông Brinley nói rằng: “không ai có thể biết được.”
Với tình trạng của một nước chưa hề có kỹ nghệ về quặng mỏ, hay hạ tầng cơ sở để khai thác quặng mỏ, có lẽ phải cả chục năm nữa Afghanistan mới có thể xử dụng được nguồn tài nguyên phong phú của mình. “Đây là một quốc gia không hề có chút văn hoá nào về quặng mỏ”, ông Jack Medlin, nhà địa chất học Hoa Kỳ làm việc trong chương trình thống kê  Địa chất quốc tế phát biểu. “Họ chỉ có số lượng nhỏ  những mỏ có tính cách thủ công, nay lại sở hữu một số lượng khổng lồ những quặng khoáng sản, đòi hỏi phải xử dụng  những dụng cụ khác hơn là những dụng cụ thủ công quen thuộc.”

Mai Phương – 6/10
(Phỏng dịch theo U.S Identifies Vast Riches of Minerals in Afghanistan của James Risen.)