Lời bình:
Bài thơ viết táo tợn và giỏi!
Táo tợn đến mức đọc lên hơi rợn người, nhưng chính
lại càng làm cho tình thơ thấm thía, hàm chứa. Thí dụ:
Nàng gieo hoa và ý nghĩa loài
người
Nhưng cũng đẻ cả chiến
tranh và hoà bình ra từ trong bụng
Rất sâu sắc và hay! Hình ảnh
câu trên: Nàng gieo hoa và ý nghĩa loài người /- Ý của
câu ta thấy rõ rồi! Còn câu dưới, không phải chỉ muốn
nói rằng: em có khả năng mang thai trong bụng rồi sinh đẻ...tất
nhiên là ra con người, và giống người ấy sẽ mang đến
cả chiến tranh, hoà bình...(Cũng tất nhiên là phải có cả
đàn ông thì em mới đẻ được, nhưng trong ý nghĩa nhân sinh
chẳng bao giờ người ta ví với đàn ông... mà chỉ nói về
đàn bà) - Ở một phạm trù rộng hơn tức là: Tình yêu
và đàn bà sinh ra cả khổ đau, hạnh phúc... cũng như cả
chiến tranh và hoà bình!
Ta hay nói thơ Hồ Xuân Hương
tả tục nhưng mà thanh! Xin lấy vài thí dụ :
Quân tử có thương thì đóng
cọc
Xin đừng mân mó nhựa ra tay
(Quả mít)
Hay là:
Quân tử có thương thì bóc
yếm
Xin đừng ngó ngáy lỗ trôn
tôi
(Con ốc nhồi)
Hình ảnh như búa bổ, đọc
mà "sợ" đấy chứ? Chẳng qua Người đã có danh, đã là thi
nhân vĩ đại thì nói nguỵ biện thế thôi, thực ra Bà
chỉ mượn hình ảnh quả mít, con ốc nhồi... để tả thẳng
vào cái tục đó còn gì? từ hành động đến hình ảnh.
Có chăng thì nên nói thế này: Thơ Hồ Xuân Hương tả trần
tục nhưng ngôn ngữ thơ siêu đẳng, đọc sướng và hay...
chứ không nên nói "tục mà thanh"! Ta quay trở lại với bài
"Xem tranh bán loã thể" của Phạm Ngọc Thái - Tiếp sau hai
câu đã nói như trên, tác giả miêu tả về cái đó:
Lui xuống dưới nàng một rừng
sâu um tùm che hang động
Lên trên nàng đôi mỏm núi
trắng vô biên...
Hình ảnh thơ như thế không
phải là không sướng và hay sao!? Bích Khê thì miêu tả:
Hai vú nàng ! Hai vú nàng
! chao ôi
Cho tôi nút một dòng sâm
ngọt lộng
Ôi lồ lộ một tòa hoa
nghiêm động
(Tranh loã thể)
Nhưng trong bài "Xem tranh bán
loã thể" tác giả không chỉ dừng ở sự miêu tả, sau khi
kết lại đoạn thơ trên thì thơ đã được phát triển một
cách sâu sắc:
Em như gió trăng... mà rung động
cả vua chúa, thánh thần
Cuộc sống cần em, đâu có
cần chiến tranh và bom nguyên tử?
Có thể nói đã đi đến tột
cùng trong ý nghĩa nhân loại! Ngay trở lại với mấy câu thơ
vừa nói trên ta cũng thấy trong hình ảnh câu thơ mang cả
tính vũ trụ:
Nàng gieo hoa và ý nghĩa loài
người
Nhưng cũng đẻ cả chiến
tranh và hoà bình ra từ trong bụng
Vào câu thơ đầu tiên của
bài cũng hàm ý nghĩa giữa cuộc sống với thế giới:
Nàng để hở một vòm trời
tuyệt mĩ
Thế giới là đây, cuộc sống
là đây!
Và tác giả kết luận về
cái kiệt tác thiên thai mà tạo hoá đã đúc nên trên thân
thể người đàn bà ấy: Hơn bao lời hoa mĩ phát ngôn!
Cụ Nguyễn Du chẳng từng viết:
Dày dày sẵn đúc một tòa
thiên nhiên.
Câu thơ: Cuộc sống cần
em, đâu có cần chiến tranh và bom nguyên tử?/ - Ngôn ngữ
nghe có vẻ to tát nhưng hợp cảnh, hợp tình lên khi đọc
ta vẫn thấy nhuần nhuỵ, tự nhiên - Bài thơ còn mang ý thức
lên án chiến tranh một cách mãnh liệt!
Nó cô đúc tới mức độ mỗi
câu thơ như một nút bấm để bắn ra những tia lửa hạt
nhân... vừa ý nghĩa nhân sinh lại vừa khái quát tính thế
giới - Ta hãy nghe 2 câu cuối:
Khi em cởi ra nhiều: điểm
báo thế giới càng hiện đại văn minh (*)
Nhưng điều đáng đớn
đau: là tính nhân loại,
con người cũng ngày càng
nhiều dã tâm gây tội ác! (**)
Vì 2 câu thơ này nhà thơ đã
có chú giải sâu sắc, để bài bình đỡ dài tôi xin đăng
nguyên lời dẫn giải đó:
(*) Thế giới càng
hiện đại văn minh thì khuynh hướng triển lãm thân thể của
các thiếu nữ càng phát triển, tới mức gần như cởi truồng...
(**) Nhà văn Nga
Ai-Ma-Tốp đã cảnh báo trong tác phẩm "Đoạn đầu đài" nổi
tiếng của ông rằng: Thế giới, cái ác vẫn lấn át cái
thiện và con người hiện đại còn ác hơn con sói!
Sau khi đã phân tích như trên
xin đưa ra nhận định: Có thể nói "Xem tranh bán loã thể"
là một thi phẩm đi đến tột cùng của thi ca! Nó xứng
đáng là bài thơ hay hàng kỳ tác thi ca của Phạm Ngọc Thái
- Anh đã thành công khi xây dựng bài thơ và nó còn có khả
năng tồn tại trường cửu với thời gian!
Anh Trần
- Đ/C: Anh Trần Số 13 ngách
366/36 Đường Ngọc Lâm, Quận Long Biên, Hà Nội.
